50 jaar geleden

Vandaag is het precies vijftig jaar geleden dat John Glenn met een Atlas ICBM raket – een omgebouwde raket die kernbommen kon vervoeren – in z’n Mercury capsule gelanceerd werd en drie omwentelingen om de aarde maakte. Met die historische vlucht met de capsule genaamd Friendship 7 op 20 februari 1962 was Glenn de eerste Amerikaan die dat deed. Voor hem waren Alan Shepard en Guss Grissom ook al gelanceerd, maar die hadden slechts suborbitale vluchten meegemaakt, die hun even in de ruimte en toen direct weer terug naar aarde hadden gebracht, zonder om de aarde te zijn gevlogen.

Bron: Astroblogs

Alan Shepard. © ap

Vandaag is het 50 jaar geleden dat Alan Shepard de eerste Amerikaan in de ruimte werd, 23 dagen nadat de Sovjetrus Joeri Gagarin daar de allereerste mens was geworden. Shepard maakte slechts een suborbitale vlucht van een kwartier, in zijn Freedom 7 gedoopte Mercury-capsule, gelanceerd van op Cape Canaveral in Florida door een Redstone-draagraket.

Cruciale vlucht voor VS

Toch vinden deskundigen de vlucht van cruciaal belang voor het VS-ruimtevaartprogramma. De lancering was eerst voorzien voor de maand maart, maar werd om technische redenen vertraagd.

Tijdens een bezoek aan het Euro Space Center in Redu, in 1994, was Shepard er niet over te spreken dat de NASA maar proeven bleef doen met apen, terwijl de Amerikanen eigenlijk rijp waren voor een bemande vlucht. Ook schertste hij dat hij juist uitgekozen was als eerste Amerikaan in de ruimte omdat een proefaap geen ruimtepak wou aantrekken en hij op de dag van het verzoek, een feestdag, als enige te bereiken was.

Geen schrik

Tegenover Belga verklaarde hij destijds dat astronauten altijd zeer gedisciplineerde mensen zijn en zodoende schrik weten te bannen. “Maar er is primair nog steeds wat zenuwachtigheid, want ondanks al je training kan je een fout maken en kan er iets mislopen. Na de lancering raak je daarvan af want je vliegt en je raakt helemaal betrokken bij wat je moet doen tijdens de missie. Zelfs in het onderbewustzijn voel je geen schrik.”

In 1971 speelde Shepard golf op de Maan. Hij overleed in juli 1998 op 74-jarige leeftijd. (belga/tw)

Bron: HLN.BE

Op 12 april 1961 was Joeri Gagarin de eerste mens die een ruimtereis maakte aan boord van de Vostok 1. Gagarin werd geboren in Gzjatsk in Rusland. Hij was piloot bij de Russische luchtmacht. In 1960 werd Gagarin samen met negentien collega’s geselecteerd voor de eerste groep die de training en opleiding tot ruimtevaarder gingen volgen. In eerste instantie werd Gherman Titov geselecteerd voor de eerste bemande ruimtevlucht. Maar omdat de Russische autoriteiten vonden dat zijn naam (Gherman) te Duits klonk, werd Gagarin geselecteerd voor de lancering in de Vostok 1 op 12 april 1961. Door deze beroemde vlucht was Gagarin de eerste mens in de ruimte.

Speciaal voor het vijftigjarig jubileum is vandaag ook de film First Orbit in première gegaan. De film bevat niet eerder vertoond beeldmateriaal van Gagarin’s eerste ruimtevaart en valt hieronder via YouTube te bewonderen.

Fotograaf: Onbekend
Bron: NU&toen, ANP Historisch Archief, EenVandaag, YouTube

Ham (mei 1957 – 19 januari 1983) was de naam van de eerste chimpansee in de ruimte.

Ham werd op 31 januari 1961 door de Amerikanen de ruimte in geschoten. Hij voerde een taak uit, waaraan zijn functioneren in de ruimte beoordeeld kon worden en landde 16,5 minuut later in de Atlantische Oceaan. Dit gebeurde vier jaar nadat de Russen hun hond Laika de ruimte in hadden geschoten. In tegenstelling tot Laika overleefde Ham de ruimtevlucht. Anders dan de Russen gebruikten de Amerikanen bij hun testvluchten primaten, om zo goed mogelijk de effecten van ruimtevluchten op het menselijk lichaam te kunnen voorspellen. Eerder al hadden de Amerikanen met wisselend succes resusaapjes en doodshoofdaapjes in de ruimte gebracht.

Ham kwam oorspronkelijk uit Kameroen, waar hij Chang heette. Hij werd in 1959 gekocht door de United States Air Force, waarna hij opgroeide in het Holloman Aerospace Medical Center. Hier komt ook zijn nieuwe naam (H-A-M) vandaan. Hij werd gelanceerd met de Mercury MR-2-raket in het kader van het Mercury-project. Na zijn geslaagde ruimtevlucht leefde Ham 17 jaar in de nationale dierentuin van Washington D.C., en daarna in een dierentuin in North Carolina. Daar overleed hij uiteindelijk op de leeftijd van 25 jaar na problemen met zijn hart. Hij is begraven bij de Space Hall of Fame in Alamogordo (New Mexico).

Een maand na de vlucht van Ham lanceerden de Russen Joeri Gagarin als eerste mens in de ruimte. In mei 1961 was Alan Shepard de eerste Amerikaan in de ruimte.

Bron: Wikipedia, YouTube

Steenkoud was het op de vroege ochtend van vrijdag 8 april 1960. Sterrenkundige Frank Drake, 29 jaar jong, klom met half bevroren vingers naar het brandpunt van de 26-meter radiotelescoop in Green Bank, West-Virginia. Het viel nog niet mee om de nieuwe ontvanger nauwkeurig in te regelen en af te stemmen. Maar later die dag werd er voor het eerst in de geschiedenis gericht geluisterd naar mogelijke boodschappen van buitenaardse beschavingen. De Search for Extra-Terrestrial Intelligence (SETI) was begonnen.

‘We hoopten natuurlijk dat we die eerste dag al een wereldschokkende ontdekking zouden doen,’ zegt Drake, inmiddels bijna tachtig. ‘Bij de eerste ster, Tau Ceti, vonden we niets. Maar toen we de schotelantenne daarna op Epsilon Eridani richtten, pikten we binnen een paar minuten een krachtig, snel repeterend signaal op. Ik weet nog dat ik dacht: Mijn god, is het zó makkelijk? Het was het meest opwindende moment in mijn hele wetenschappelijke carrière.’

Pas later bleek dat het signaal zo goed als zeker afkomstig was van een militair vliegtuig, en niet van chattende aliens. Een halve eeuw SETI heeft tot nu toe helemaal niets opgeleverd, ook al is de speurtocht een slordige honderd biljoen keer zo intensief en gevoelig geworden als Project Ozma uit 1960. In 1992 was Frank Drake er nog van overtuigd dat het vóór de eeuwwisseling raak zou zijn; inmiddels vreest hij de ‘grootste ontdekking in de geschiedenis van de mensheid’ niet meer mee te maken.

Bron: allesoversterrenkunde.nl

Vladimir Michailovitsj Komarov (Russisch: Владимир Михайлович Комаров) (Moskou, 16 maart 1927 – Oblast Orenburg, 24 april 1967) was een Russisch ruimtevaarder (kosmonaut). Hij vloog twee keer in de ruimte. Hij kwam om het leven aan het eind van de ruimtevlucht met de eerste Sojoez.

Komarov werd geboren in Moskou, Rusland. Hij werd op 7 maart 1960 geselecteerd om opgeleid te worden in de eerste groep kosmonauten. Komarov was de reserve bemanning voor ruimtevlucht Vostok 4. Hij werd tevens geselecteerd om in april 1964 te vliegen in de Vostok 7. Kort daarvoor echter werden alle verdere vluchten van het Vostokprogramma geschrapt, de laatste was Vostok 6.

Komarov werd voor het eerst gelanceerd op 12 oktober 1964 aan boord van de Voschod 1. Voschod 1 was de eerste ruimtevlucht met een bemanning bestaande uit meer dan één persoon. Het was de eerste van de twee bemande vluchten in het kader van het Russische Voschod-programma. Komarov vloog als gezagvoerder met wetenschapper Konstantin Feoktistov en arts Boris Jegorov.

Op 23 april 1967 werd Komarov gelanceerd voor zijn tweede ruimtevlucht aan boord van de Sojoez 1. Hij was het enige bemanningslid tijdens deze testvlucht. Het oorspronkelijke plan was dat een dag later de Sojoez 2 gelanceerd zou worden en er in de ruimte een uitwisseling van bemanningsleden zou plaatsvinden. Toen de Sojoez 1 in een baan om de aarde vloog, ontstonden er problemen met het ruimtevaartuig, en werd besloten om de vlucht in te korten en de lancering van de Sojoez 2 niet door te laten gaan. Een dag later, vlak voordat de Sojoez 1 zou landen, ontstonden er problemen met de parachutes. De capsule stortte neer en Komarov kwam om het leven. Hij was 40 jaar.

Het verhaal gaat dat Komarov al voor de lancering wist dat er problemen waren met de Sojoez, en dat de kans groot was dat hij de vlucht niet zou overleven. Hij wilde echter niet weigeren omdat zijn goede vriend en plaatsvervanger Joeri Gagarin dan de vlucht zou moeten voeren.

Komarov was gehuwd en had twee kinderen.

Bron: Wikipedia

Voormalig directeur van de CIA, admiraal R.H. Hillenkoetter, deed een opmerkelijke bewering, waarover later bericht werd in de New York Times op 28 februari 1960, op pagina L30: “Het is tijd dat de waarheid naar buiten wordt gebracht in een openbare hoorzitting van het Congres… Achter de schermen zijn hooggeplaatste luchtmachtofficieren ernstig bezorgd over UFO’s. Maar dankzij de officiële geheimhouding en bespotting, geloven burgers dat de ongeïdentificeerde vliegende objecten onzin zijn… Om de feiten te verbergen, heeft de luchtmacht haar personeel een zwijgplicht opgelegd”.

Bron: WantToKnow.nl

Luna 3 was het derde onbemande ruimtetuig uit het Sovjet-Luna ruimteprogramma en was de eerste kunstmaan ter wereld dat beelden terugstuurde naar de Aarde van de achterkant van de maan. De Sovjet-Unie zette dankzij deze Luna 3 ruimtesonde een grote stap voorwaarts in de exploratie van de maan en zorgde voor grote wetenschappelijke opschudding toen het de eerste beelden vrijgaf van de achterkant van de maan. Op deze beelden was een ander soort landschap te zien dan op de voorzijde van de maan. Doordat de snelheid van de asrotatie van de maan dezelfde is als haar omloooptijd rond de Aarde ziet de mens steeds maar één zijde van de maan. Aangezien veel kraters en gebieden op de achterkant van de maan ontdekt werden door Russische wetenschappers kregen deze dan ook Russische namen.

Doel van de missie

Het belangrijkste doel van deze derde Luna ruimtesonde was net als zijn voorgangers zoveel mogelijk foto’s maken van het maanoppervlak. Luna 3 zou via de zuidpool van de maan, over de achterkant naar de noordpool van de maan vliegen en zou op deze manier de eerste foto’s maken van de achterzijde van de maan.

De Luna 3 ruimtesonde

De 278 kilogram zware Luna 3 kunstmaan had een maximale diameter van 1,2 meter en was 1,3 meter lang. Het centrale gedeelte van de Luna 3 had de vorm van een cilinder terwijl het bovenste en onderste gedeelte afgerond waren. Dit tuig beschikte niet over een eigen propulsiesysteem waarmee het eventuele baanmanoeuvres kon uitvoeren. Aan de buitenzijde van de Luna 3 bevonden zich zonnecellen die de batterijen binnenin de ruimtesonde moesten voorzien van energie. Bovenaan de Luna 3 bevonden zich vier antennes en onderaan twee. Naast de camera’s waarover Luna 3 beschikte, werd deze kunstmaan ook nog uitgerust met sensoren voor het meten van kosmische straling en het detecteren van inslagen micrometeorieten. Binnendin het tuig bevond zich de fotoapparatuur, hoogte- en temperatuurregelaars en communicatieapparatuur. Het opnamesysteem aan boord van Luna 3 kreeg de naam Yenisey-2 en bestond uit de AFA-E1 camera die voorzien was van twee verschillende lenzen. Deze lenzen hadden een brandpuntsafstand van 200 en 500 milimeter en werden ontwikkeld om zowel het totale oppervlak van de maan alsook bepaalde regionen te fotograferen. Het opnamesysteem werd ontwikkeld door P.F. Bratslavets en I.A. Rosselevich van het Leningrad Scientific Research Institute for Television en de AFA-E1 camera was afkomstig van het Sovjet-bedrijf Krasnogorskiy Mekhanicheskiy Zavod (KMZ).

Lancering en missie

Luna 3 werd op 4 oktober 1959 gelanceerd vanop de Baikonur lanceerbasis in Kazachstan door middel van een R-7 draagraket. De Block-E rakettrap bracht Luna 3 op weg naar de maan maar na de lancering bleek al gauw het communicatiesignaal van de kunstmaan maar de helft zo sterk was als men had gedacht. Daarbij kwam ook nog eens dat de temperatuur aan boord van de maanverkenner bleef stijgen waardoor men enkele onderdelen uizette zodat de temperatuur met 10°C daalde. Op 6 oktober 1959 vloog Luna 3 het zuidpoolgebied van de maan over op een hoogte van 6 200 kilometer waarna het tuig zich begaf naar de achterkant van de maan. Een dag later, op 7 oktober, begonnen de camera’s aan boord van de Luna 3 met het nemen van foto’s van de achterzijde van de maan. De eerste foto werd genomen toen Luna 3 zich op een afstand van 63 500 kilometer bevond van de maan. Veertig minuten later werd de laatste foto genomen toen het tuig zich 66 700 kilometer van de maan bevond waarna Luna 3 het noordpoolgebied van de maan overvloog en zich terug naar de Aarde begaf. Op 8 oktober 1959 begon Luna 3 met het terugsturen van de foto’s naar de Aarde maar dit lukte helaas niet vanwege een te zwakke communicatieverbinding. Eenmaal Luna 3 zich dichter bij de Aarde begaf slaagde het tuig er toch in om op 18 oktober 1959 17 foto’s van lage kwaliteit terug te sturen naar de Aarde. Het contact met Luna 3 ging op 22 oktober 1959 verloren waarna de ruimtesonde wellicht in 1960 of 1962 opbrandde in de atmosfeer.

Ontdekkingen

Op 7 oktober 1959 maakte deze derde Luna ruimtesonde 29 foto’s van het maanoppervlak. Ongeveer 70% van deze foto’s werden gemaakt van de achterkant van de maan. Ondanks het feit dat slechts 17 foto’s met succes teruggestuurd werden naar de Aarde kreeg de mens toch voor het eerst een beeld te zien over de tot dan nog ongekende achterzijde van onze trouwe buur. Ondanks het feit dat deze opnamen van lage kwaliteit waren slaagde men in het Sternberg Astronomical Institute er toch in het oppervlak te analyseren. Op deze eerste foto’s was een verlaten bergachteig landschap te zien dat veel verschillen vertoonde met de voorzijde van het maanoppervlak. Twee donkere vlakke gebieden op de achterkant van de naam kregen de namen Mare Moscovrae (Sea of Moscow) en Mare Desiderii (Sea of Desire). Op 6 november 1960 werden de Luna 3 foto’s van de achterkant van de maan uitgebracht in een atlas door de Russische Academie van Wetenschappen.

Bron: Spacepage.be